Skip to content

Posts from the ‘default Categories’ Category

4
May

អត្ថបទអក្សរសិល្បិ៍ និងផ្សេងៗ

  1. រឿងស៊ឹមអ្នកបរឡាន (អ្នកនិពន្ធ)
  2. អាចារ្យស្វា (អ្នកនិពន្ធ)
  3. រឿងមាលាដួងចិត្ត (អ្នកនិពន្ធ)
  4. រឿងមហាចោរទល់ដែន (អ្នកនិពន្ធ)
  5. រឿងកុលាបប៉ៃលិន (អ្នកនិពន្ធ)
28
Apr

ល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ

ប្រភព ៖ បណ្ដាញសង្គម
28
Apr

សត្វ

ប្រភព ៖ បណ្ដាញសង្គម
24
Apr

នំខ្មែរ

ប្រភព ៖ បណ្ដាញសង្គម
31
Mar

វចនានុក្រមរូបភាព (គ្មានពាក្យ)

ជំនួយការសិក្សា>បទានុក្រម

ចុចលើរូបដើម្បីពង្រីក / Cliquez sur l’image pour l’agrandir

ប្រភព ៖ បណ្ដាញសង្គម
ទំព័រដែលពាក់ព័ន្ធ ​៖ វចនានុក្រមរូបភាព

31
Mar

វចនានុក្រមរូបភាព

ជំនួយការសិក្សា>បទានុក្រម

ចុចលើរូបដើម្បីពង្រីក / Cliquez sur l’image pour l’agrandir

ប្រភព ៖ បណ្ដាញសង្គម
ទំព័រដែលពាក់ព័ន្ធ ៖ វចនានុក្រមរូបភាព (គ្មានពាក្យ)

28
Mar

ជំងឺកូវីដ-១៩ និងវិធីការពារ

ប្រភព ៖ បណ្ដាញសង្គម
28
Mar

បរិស្ថាន ព្រៃឈើ សត្វព្រៃ និងមនុស្ស

ប្រភព ៖ បណ្ដាញសង្គម
28
Mar

ផ្លែឈើ

ប្រភព ៖ បណ្ដាញសង្គម
28
Mar

ផ្ទាំងរូបភាព អត្ថប្រយោជន៍បន្លែផ្លែឈើ

ប្រភព ៖ បណ្ដាញសង្គម
28
Mar

ផ្ទាំងរូបភាព អប់រំសុខភាព

ប្រភព ៖ បណ្ដាញសង្គម
24
Mar

ផ្ទាំងរូបភាព បោះពុម្ភដោយក្រសួងអប់រំ

ប្រភព ៖ ទំព័រ Facebook KROU របស់ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា
23
Mar

រង្វាស់ខ្មែរ

ប្រភព ៖ បណ្ដាញសង្គម
23
Mar

ផ្ទះខ្មែរ

ប្រភព ៖ បណ្ដាញសង្គម
23
Mar

ព្យញ្ជនៈ

ប្រភព ៖ បណ្ដាញសង្គម
12
Mar

Dictionnaire en image

ជំនួយការសិក្សា>បទានុក្រម

ចុចលើរូបដើម្បីពង្រីក / Cliquez sur l’image pour l’agrandir

ប្រភព ៖ បណ្ដាញសង្គម ផែនដីនៃការចែករំលែក

11
Mar

គន្លឹះជំរុញការអានដល់កុមារ

គន្លឹះជំរុញការអានដល់កុមារ ដកស្រង់ចេញពីទំព័រ Facebook តោះអានរាល់ថ្ងៃ

គន្លឹះទី១ ៖ គន្លឹះក្នុងការបង្កើតទម្លាប់
( គន្លឹះក្នុងការអានជាមួយកុមារសម្រាប់ឪពុកម្ដាយ និងក្រុមគ្រួសារ )

គន្លឹះទី២ ៖ គន្លឹះ​ក្នុង​ការអានដោយប្រើអារម្មណ៍តួអង្គ
( គន្លឹះក្នុងការអានជាមួយកុមារសម្រាប់លោកគ្រូ អ្នកគ្រូ )

គន្លឹះទី៣ ៖ សង្កេតមើលកុមារ
( គន្លឹះក្នុងការអានជាមួយកុមារសម្រាប់លោកគ្រូ អ្នកគ្រូ និងបណ្ណារក្ស )

គន្លឹះទី៤ ៖ បង្កើតបរិយាកាសសប្បាយរីករាយ និងធូរស្រាល
( គន្លឹះក្នុងការអានជាមួយកុមារសម្រាប់លោកគ្រូ អ្នកគ្រូ )

គន្លឹះទី៥ ៖ ភ្ជាប់ទំនាក់ទំនង
( គន្លឹះក្នុងការអានជាមួយកុមារសម្រាប់ឪពុកម្ដាយ និងក្រុមគ្រួសារ )

ប្រភព ៖ បណ្ដាញសង្គម ទំព័រ Facebook តោះអានរាល់ថ្ងៃ

9
Mar

វចនានុក្រមរូបភាព

ជំនួយការសិក្សា>បទានុក្រម

ចុចលើរូបដើម្បីពង្រីក / Cliquez sur l’image pour l’agrandir

ប្រភព ៖ បណ្ដាញសង្គម ផែនដីនៃការចែករំលែក

10
Feb

ព្យញ្ជនៈ និងជើង ព្យញ្ជនៈពួក [អ] និងព្យញ្ជនៈពួក [អ៊]


១-ព្យញ្ជនៈ និងជើង ព្យញ្ជនៈពួក [អ] និងព្យញ្ជនៈពួក [អ៊]


ក្ក
ខ្ខ
គ្គ
ឃ្ឃ
ង្ង
ច្ច
ឆ្ឆ
ជ្ជ
ឈ្ឈ
ញ្ញ
ដ្ដ
ឋ្ឋ
ឌ្ឌ
ឍ្ឍ
ណ្ណ
ត្ត
ថ្ថ
ទ្ទ
ធ្ធ
ន្ន
ប្ប
ផ្ផ
ព្ព
ភ្ភ
ម្ម
យ្យ
រ្រ
ល្ល
វ្វ
  
ស្ស
ហ្ហ
ឡ្ឡ
អ្អ
  
9
Jan

ពន្យល់ពាក្យ(៤)

ជំនួយការសិក្សា>បទានុក្រម>ពន្យល់ពាក្យ

ប្រភពឯកសារ ៖ គេហទំព័រ ថ្មីៗ

                    សម្រាប់ការចូលទៅកាន់ប្រភពឯកសារផ្ទាល់សូមចុច ៖ គេហទំព័រ ថ្មីៗ

ទំព័រទី៣ < ទំព័រទី៤ > ទំព័រទី៥

«​ប៉​ព្រិច​»​និង​«​ប៉ប្រិច​» គួរ​សរសេរ​មួយណា​ទើបត្រូវ​?

 យោងតាម​វចនានុក្រម សម្តេច ជួន ណាត ពាក្យ​«​ប៉ប្រិច​»​ទើប​ជា​ត្រឹមត្រូវ ហើយ​អាច​សរសេរថា «​ប៉ប្រិប​» ក៏បាន​។     
 តាម​វចនានុក្រម  សម្តេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត កិរិយាសព្ទ​«​ប៉ប្រិប​»​ឬ​«​ប៉ប្រិច​»  នេះ​មា​ន័យ​ថា កម្រើក​ត្របកភ្នែក​បើ​ប​បិទៗ​យ៉ាង​រហ័ស​។   សូម​មើល​កុំ​ប៉ប្រិចភ្នែក​ឲ្យ​សោះ ព្រោះ​វា​អស្ចារ្យ​ខ្លាំងណាស់​។  បើជា​ឧទានសព្ទ មានន័យថា សូរ​ឮ​ប្រិចៗ ឬ​ប្រិបៗ​រឿយៗ​។ គេ​អាច​និយាយថា  ប៉​ប្រឹប ឬ​សស្រឹប​ក៏បាន​៕     

«​ផ្សាំ​» និង​«​សាំ​»

  «​ផ្សាំ​»​សំដៅលើ​ការដាំ​បណ្តុះ​អាសន្ន  ឬ​ដាំ​ជា​បណ្តើរ​សិន គឺ​ដាំ​មែកឈើ​ដែល​សាក​ដុះ​ឫស  ហើយ​កាត់​យកមក​កប់​ក្នុង​ដី​សើម​ផ្សាំ​ឲ្យ​ចាប់​ឫស​ស៊ប់​ហើយ  បញ្ចេញ​ត្រួយ​លាស់​ស្លឹក ស្រួល​ហើយ ទើប​យកទៅ​ដាំ​មែនទែន​ជា​ស្ថាពរ​តទៅ​។  ផ្សាំ​មែក​ល្មុត ផ្សាំ​កូនដើម​ក្រូចពោធិ៍សាត់ ជាដើម​។ 
 សម្រាប់​ពាក្យ​«​សាំំ​»​សំដៅលើ​ភាព​ផ្ទួន  ឬ​ថែម​ដដែលៗ​,​ដែល​ដូចគ្នា ដដែលៗ​។ និយាយ​សាំ​,​សម្តី​សាំ​។  នេះ​បើតាម​វចនានុក្រម សម្តេច ជួន ណាត​៕    

«​ចិត្ត​» និង «​មនោសញ្ចេតនា​»

   «​ចិត្ត​»​សំដៅលើ​វិញ្ញាណ  សម្រាប់​គិត​។  ចំណែក​«​មនោសញ្ចេតនា​»​សំដៅលើ​ការទទួលបាន​នូវ​អារម្មណ៍​ដែល​ប៉ះទង្គិច​ដល់​ចិត្ត​។  នេះ​បើ​យោងតាម​វចនានុក្រម​សម្តេច ជួន ណាត​។   
  ពាក្យ​«​ចិត្ត​»​មានន័យថា  ធម្មជាតិ​សម្រាប់​សន្សំ​អារម្មណ៍​, សម្រាប់​គិត គឺ​វិញ្ញាណ​។  ចិត្តត្រង់​,​ចិត្តវៀច​,​ចិត្តល្អ​, ចិត្តអាក្រក់​។ «​ចិត្ត​»​ជា​គុណសព្ទ  មានន័យ ដែល​គេ​វិ​ចិត្ត​ហើយ​,​ដែល​គេ​ធ្វើ​ឲ្យ​ផ្ចិតផ្ចង់​រួចស្រេច​ហើយ​។ 
  «​ចិត្ត​» ភាគច្រើន​ប្រើ​ជា​គុណសព្ទ​សម្រាប់​ផ្សំ​ជាមួយ​នាមសព្ទ​ដទៃ ដូចជា  ចិត្តកម្ម រូបភាព រូប​ដែល​គេ​គូរ ដែល​គេ​ឆ្លាក់​, ចិត្តការ ឬ​ចិត្រការ្យ  ឬ​ចិត្ត​ករ ជាងគំនូរ ,​ជាង​លាបថ្នាំ​, ចិត្តវិជ្ជា ឬ​ចិត្ត​វិទ្យា  គឺ​វិទ្យា​ខាង​វិចិត្រ​។​
  ​ចំណែក​«​មនោសញ្ចេតនា​» មានន័យថា  សេចក្តី​រិះ​គិតក្នុងចិត្ត​,​ចំណុច​របស់​ចិត្ត​,​ការទទួល​ដឹង​នូវ​អារម្មណ៍  ដែល​មក​ប៉ះ​ដល់​ចិត្ត អធ្យាស្រ័យ​ប្រកបដោយ​ករុណា​៕   

«​អុំ​»​និង​«​ចែវ​»

   «​អុំ​»​និង​«​ចែវ​»​ជា​កិរិយាសព្ទ   សម្រាប់​បង្ហាញ​ពី​សកម្មភាព​មនុស្ស​ដែល​ប្រើប្រាស់​ទូក​សម្រាប់​ធ្វើដំណើ​រ​ទៅតាម​ផ្លូវទឹក​។  នេះ​បើ​យោងតាម​ច​វនា​នុ​ក្រម សម្តេច ជួន ណាត ពាក្យ​«​អុំ​»​មានន័យថា  ចាប់​ច្រវា​ចូក​ទឹក​ដើម្បី​ឲ្យ​ទូក​មាន​ចលនា​ទៅមុខ​ឲ្យ​លឿន​។​ 
 ចំណែក​«​ចែវ​» សំដៅលើ​ការ​ចូក​គាស់​ទឹក​ដោយ​ពាក់​ត្របែង​នឹង​ខ្សែ​ភ្ជាប់​នឹង​បង្គោល ហើយ​កាន់​យោគ​ចូក​គាស់​ទឹក ដើម្បី​ឲ្យ​ទូក​លឿន​។ 
  «​អុំទូក​» បង្ហាញ​ពី​សកម្មភាព​មនុស្ស​អង្គុយ​នៅលើ​ទូក  ដោយ​ដៃ​កាន់​ច្រវា​វែង​មួយ សម្រាប់​អុំ​ទៅមុខ​។ ដោយឡែក​«​ចែវ​ទូក​»​វិញ  បង្ហាញ​ពី​មនុស្ស​អង្គុយ ឬ​ឈរ ចែវ​ទូក ដោយមាន​ច្រវា​ឈើ ដែល​ជាប់​នឹង​ទូក  សម្រាប់​កាន់​យោគ​ចូក​គាស់​ទឹក​៕     

«​និន្ទា​» និង​«​និទ្រា​»

    «​និន្ទា​» និង​«​និទ្រា​» ជា​ពាក្យ​ដែល​ប្រើ និង​សរសេរ​ខុសគ្នា​។ នេះ​បើតាម​វចនានុក្រម​ខ្មែរ​របស់​សម្តេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត​។ 
 «​និន្ទា​»  ជា​សំស្ក្រឹត និង​បាលី ដែល​មានន័យថា ដំណើរ​តិះដៀល​, ការរិះគន់​, ដំណៀល​។  ឧទាហរណ៍​៖ មនុស្ស​ក្នុង​លោក  មិនអាច​ជៀសផុត​អំពី​និន្ទា​ពី​នរណាម្នាក់​បានឡើយ​។ ចំណែកឯ  «​និទ្រា​»​ជា​ដំណើរ​ដេក​លង់លក់​។ ឧទាហរណ៍​៖ កំពុង​និទ្រា​៕     

«​មូលនិធិ​» ជា​ពាក្យ​ត្រូវ មិនមែន «​មូ​លិ​ធិ​»

   សរសេរ​ជា​«​មូលនិធិ​»​ទើប​ត្រឹមត្រូវ​ទៅតាម​វចនានុក្រម​ខ្មែរ​។  «​មូលនិធិ​» មានន័យថា ជា​កំណប់ទ្រព្យ​ដើម​(​ប្រាក់​ដែល​ចំណាយ​ធ្វើបុណ្យ​។  ប្រាក់​ដែល​ចងការ​ឲ្យ​គេ​,​ប្រាក់​ដែល​ចំណាយ​ធ្វើការ​ណាមួយ​បម្រុង​នឹង​យក​ចំណាញ​ទៅខាង​មុខ  ក៏​ជា​គេ​ហៅថា «​មូលនិធិ​»​ដែរ​។ 
 ពិតណាស់ «​មូលនិធិ​»  ជា​ពាក្យ​ដែល​ត្រឹមត្រូវ​តាម​វចនានុក្រម ប៉ុន្តែ​មនុស្ស​មួយចំនួន  ជាពិសេស​អ្នកប្រើប្រាស់​បណ្តាញ​សង្គម​ហ្វេ​ស​ប៊ុ​ក​បែរជា​ទម្លាប់​សរសេរ  «​មូ​លិ​ធិ​» ទៅវិញ​៕    

«​រមណីយដ្ឋាន​» មានន័យ​ខុសពី​«​ភោជនីយដ្ឋាន​»

  «​រមណីយដ្ឋាន​»​សំដៅលើ​ទីកន្លែង​ដែល​ផ្តល់​ភាព​រីករាយ​។  ចំណែក​«​ភោជនីយដ្ឋាន​»​សំដៅលើ​ទីកន្លែង​សម្រាប់​បរិភោគ​។  នេះ​បើ​យោងតាម​វចនានុក្រម​ខ្មែរ​។​ 
 វចនានុក្រម​ខ្មែរ​បានបញ្ជាក់​ពាក្យ​«​រមណីយដ្ឋាន​»  ជា​តំបន់​ដែល​គួរ​ឲ្យ​រីករាយ គួរ​ត្រេកអរ សប្បាយ ចាប់ចិត្ត​។  «​រមណីយដ្ឋាន​»​ត្រូវបាន​គេ​ចាត់ទុកថា  ជាទី​កន្លែង​មួយ​ដែល​គេ​រៀបចំឡើង​ដែល​ពោរពេញ​ទៅដោយ​ធម្មជាតិ  ដែលមាន​ជាដើម​ឈើ សួនច្បារ សួនផ្កា និង​មាន​ជា​បឹងបួរ  និង​មាន​កន្លែង​កម្សាន្ត​ផ្សេងៗ​។ 
 ​បើ​និយាយ​ពី​ពាក្យ​«​ភោជនីយដ្ឋាន​»​វិញ ជា​កន្លែង​មួយ​សម្រាប់​បរិភោគ​។  និយាយ​ជារួម ជា​កន្លែង​ដែលមាន​អាហារ​ច្រើនបែប​សម្រាប់​ឲ្យ​មនុស្ស​បរិភោគ​៕     

«​សំរាម​»​ជា​ព្យាង្គ​រាយ មិនអាច​សរសេរ​«​សម្រាម​»​ជា​ព្យាង្គ​តម្រួត​បានឡើយ​!

  ក្នុង​វចនានុក្រម​ខ្មែរ​របស់​សម្តេច  ជួន ណាត ពន្យល់​លម្អិត​ពាក្យ​«​សំរាម​» ជា​គ្រឿង​ខ្ជាំ​។  បើ​និយាយ​ឲ្យ​ចំ​ទៅ​«​សំរាម​»​ត្រូវបាន​គេ​ចាត់ទុកថា ជា​កាកសំណល់  ឬ​របស់របរ​ដែល​គេបោះបង់​ចោល​។ គេ​ច្រើន​ប្រើពាក្យ​នេះ ជាមួយនឹង​ពាក្យ  គំនរ​សំរាម​,​សំរាម​ប្លា​ស្ទិ​ក​,​បោស​សំរាម ជាដើម​។ 
  «​សំរាម​»​ជា​ព្យាង្គ​រាយ ត្រូវបាន​មនុស្ស​មួយចំនួន  ច្រឡំ​សរសេរ​«​សម្រាម​»​ជា​ព្យាង្គ​តម្រួត  ដោយសារ​គេ​សង្កេតឃើញថា​ពាក្យ​ខ្លះ​ប្តូរ​ពី​ព្យាង្គ​រាយ  មកជា​ព្យាង្គ​តម្រួត​វិញ ពាក្យ​នោះ​មាន ចំលើយ​, តំរូវ​, សំរាប់​,​កំលាំង​,  កំពស់​, ចំការ​, ចំរៀង​, ចំលង​, តំលៃ​។​ល​។  ត្រូវ​ប្តូរ​មកជា​ព្យាង្គ​តម្រួត​វិញ ចម្លើយ​,​តម្រូវ​,  សម្រាប់​,​កម្លាំង​,​កម្ពស់​,​ចម្ការ​, ចម្រៀង​,​ចម្លង​,​តម្លៃ​។​ល​។​
 ​ថ្វី​ដ្បិត​ពាក្យ​ខ្លះ​ត្រូវបាន​ប្តូរ​មក​សរសេរ​ជា​ព្យាង្គ​តម្រួត​ក្តី  ប៉ុន្តែ​មាន​ពាក្យ​ខ្លះ​សម្តេច ជួន ណាត  មិន​តម្រូវ​ឲ្យ​សរសេរ​ជា​ព្យាង្គ​តម្រួត​នោះទេ ពាក្យ​នោះ​មានដូចជា ជំងឺ​,  ជំរុញ មិនអាច​សរសេរ​ជា​ព្យាង្គ​តម្រួត ជ​ម្ញឺ និង ជម្រុញ បានឡើយ​៕    

«​អុំទូក​» ទើបត្រូវ មិនមែន​«​អ៊ុំ​ទូក​» ទេ

 វចនានុក្រម​ខ្មែរ​បានបញ្ជាក់​ពាក្យ  «​អុំទូក​» ជា​ពាក្យ​ត្រូវ​។ «​អុំទូក​» ជា​ពិធីបុណ្យ​ជាតិ​របស់​កម្ពុ​ជា  ភាគច្រើន​គេ​និយម​ប្រារព្ធ​ឡើង​នៅ​ខែវិច្ឆិកា​។ ពិធីបុណ្យ​អុំទូក  និង​អកអំបុក សំពះ​ព្រះ​ខែ មាន​រយៈពេល​៣​ថ្ងៃ​។  ជាទូទៅ​ពិធី​នេះ​មានការ​ចូលរួម​ដោយ​កីឡាករ​ប្រណាំងទូក​ជាច្រើន  ដើម្បី​អុំទូក​ប្រណាំង​គ្នា​នៅ​ទន្លេចតុម្មុខ​។  នៅពេល​យប់​គេ​ក៏​រៀបចំ​ពិធី​បណ្តែតប្រទីប​ផង​ដែល​រំលេច​ពី​ប្រទីប​របស់​ក្រសួង​នានា​នៅ​កម្ពុជា   ដើម្បី​រំលឹក​ដល់​ព្រះ​គង្គា​នៃ​ព្រះធរណី​ដែល​បាន​ជួយ​ស្រោចស្រង់​ដល់​វិស័យ​កសិកម្ម​។ 
  ​ពិធីបុណ្យ​អុំទូក  មាន​ដើមកំណើត​តាំងពី​រជ្ជកាល​ព្រះបាទ​ជ័យវរ្ម័ន​ទី​៧​មក​ម្លេះ​។  ក្នង​អំឡុង​ឆ្នាំ​១១៧៧ មាន​ពួក​ចាម​បាន​លើកទ័ព​មក​លុកលុយ  និង​ត្រួតត្រា​ប្រទេស​កម្ពុជា​អស់​រយៈពេល​៤​ឆ្នាំ​។ ព្រះបាទ​ជ័យវរ្ម័ន​ទី​៧  បាន​ប្រើ​យុទ្ធសាស្ត្រ​ជាច្រើន ដើម្បី​កំចាត់​ពួក​ចាម រហូតដល់​បានសម្រេច  និង​ដណ្តើមបាន​ទឹកដី​មកវិញ​។ បន្ទាប់មក​នៅ​ឆ្នាំ​១១៨១  ព្រះអង្គ​ក៏បាន​គ្រង​រាជសម្បត្តិ​ដឹកនាំ​ប្រទេសជាតិ​ឡើងវិញ  និង​បានធ្វើ​ឲ្យ​ប្រទេសជាតិ​មាន​ភាព​រីកចម្រើន​។​
  ​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​បាន​ប្រារព្ធ​ពិធីបុណ្យ​អុំទូក​នេះ​ឡើងជា​រៀងរាល់ឆ្នាំ​ដើម្បី​រំលឹក​ដល់​គំរូ​ភាព​នៃ​ការលះបង់​របស់​កងទ័ព​ខ្មែរ​ដែល​បាន​ការពារ​ទឹកដី​ខ្មែរ   ហើយ​បានចាត់ទុក​ពិធីបុណ្យ​អុំទូក​ជា​ពិធីបុណ្យ​ជាតិខ្មែរ​ដ៏​ធំ​បន្ទាប់ពី​ពិធីបុណ្យ​ចូលឆ្នាំ​ខ្មែរ  និង​ពិធីបុណ្យ​ភ្ជុំបិណ្ឌ​ជាដើម​៕   

ពាក្យ​ខ្លះ ពេល​ដាក់​ស្រៈ «​ិ​» ខាងចុង ជា​នាម តែបើ​មិន​ដាក់ ជា​កិរិយា

   ទោះ​ដាក់​ស្រៈ  «​ិ​» នៅ​ខាងចុង ឬ​មិន​ដាក់​ស្រៈ «​ិ​» នៅ​ខាងចុង​ក៏ដោយ  ក៏​អត្ថន័យ​នៃ​ពាក្យ​នោះ មិន​ប្រែប្រួល​ដែរ​។ ប៉ុន្តែ ពាក្យ​នោះ  នឹងមាន​តួនាទី​ផ្សេង​ពីគ្នា ពោលគឺ បើ​ដាក់​ស្រៈ «​ិ​» នៅ​ខាងចុង  គឺ​ដើរតួ​ជា​នាមសព្ទ តែបើ​មិន​ដាក់​ស្រៈ «​ិ​» នៅ​ខាងចុង​ទេ  គឺ​ដើរតួ​ជា​កិរិយាសព្ទ​។ 
  ​ពាក្យ​ទាំងនោះ មានដូចជា ច្យុតិ ជា​នាមសព្ទ តែ ច្យុត ជា​កិរិយាសព្ទ​,  អនុម័តិ ជា​នាមសព្ទ តែ អនុម័ត ជា​កិរិយាសព្ទ​, ប្រសូតិ ជា​នាមសព្ទ តែ  ប្រសូត ជា​កិរិយាសព្ទ​, បញ្ញត្តិ ជា​នាមសព្ទ តែ បញ្ញត្ត ជា​កិរិយាសព្ទ​,  ឋិតិ ជា​នាមសព្ទ តែ ឋិត ជា​កិរិយាសព្ទ​, ប្រព្រឹត្តិ ជា​នាមសព្ទ តែ  ប្រព្រឹត្ត ជា​កិរិយាសព្ទ​, សន្មតិ ជា​នាមសព្ទ តែ សន្មត ជា​កិរិយាសព្ទ  ។​ល​។​
  ​ប៉ុន្តែ ពាក្យ​ខ្លះ អាច​សរសេរ​បានតែ​ម្យ៉ាង​គត់ គឺ ដាក់​ស្រៈ «​ិ​»  នៅ​ខាងចុង ហើយ​ដើរតួ​ជា​នាមសព្ទ​។ ពាក្យ​ទាំងនោះ មានដូចជា មតិ​, គតិ​,  ប្រវត្តិ​, ជាតិ​, សម្បត្តិ​, ចក្រពត្តិ​, ញត្តិ​, ញាតិ​, ឋានន្តរសក្តិ​,  វិបត្តិ​, ទុគ្គតិ​, សុគតិ​, នីតិ​, បរិយត្តិ​, បីតិ​, អាណត្តិ​, អាបត្តិ  ។​ល​។ ពាក្យ​ទាំងនេះ គឺ​សុទ្ធតែជា​នាមសព្ទ ដោយ​មិនអាច​លុប​ស្រៈ «​ិ​» ចេញ  ដើម្បី​ឲ្យ​ក្លាយជា​កិរិយាសព្ទ នោះទេ​៕   

«​ផ្តុំ​» និង​«​ផ្គុំ​»

  «​ផ្តុំ​»​មានន័យថា  ធ្វើ​ឲ្យ​ជា​ដុំ ប្រមូល រួបរួម​ឲ្យ​ជា​ដុំ ឬ​ជា​ពួក​។ ប្រមូល​ផ្តុំគ្នា  ដើម្បី​រួមគ្នា​រើស​សំរាម​។ ចំណែក​«​ផ្គុំ​»​មានន័យថា ធ្វើ​ឲ្យ​រួមគ្នា​,  ឲ្យ​ចូល​ជិត​ជាប់​នឹង​គ្នា​។ ផ្គុំដែក ផ្គុំដៃ​។  ពាក្យ​នេះ​ប្រើ​ជាមួយនឹង​ពាក្យ ផ្សំ បានជា​ផ្សំផ្គុំ  គឺ​ផ្សំ​ឲ្យ​មេត្រី​នឹង​គ្នា ឬ​ផ្សំ​ឲ្យ​បានជា​ប្តី​ប្រពន្ធ​៕   

«​បំ​ភ្លើ​ស​»​និង​«​បំផ្លើស​»​មួយណា​ត្រឹមត្រូវ​?

   ពាក្យ​ដែល​ត្រឹមត្រូវ​គឺ  «​បំផ្លើស​» ដែល​មានន័យថា ធ្វើ​ឲ្យ​លើស ធ្វើ​ឲ្យ​កើន​លើស​ជ្រុល​ហួសហេតុ​។  ឧទាហរណ៍​៖ និយាយ​បំផ្លើសការពិត​ទាំងស្រុង​។  នេះ​បើ​យោងតាម​វចនានុក្រម​សម្តេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត​៕   

«​បោះ​»​មានន័យ​ខុសពី​«​បោស​»​

  សម្តេច ជួន ណាត  ពន្យល់​ពាក្យ​«​បោះ​» ថា ចាប់​គ្រវែង​ឬ​ចោល​ដោយ​ដៃ​ផ្ងារ បោះឧស​,  បោះអង្គញ់​។ វាយ​សំពង​ឲ្យ​មុត​កប់ ឲ្យ​លិច​ចុះ បោះបង្គោល​, បោះស្នឹង​,  បោះដែកគោល​។  «​បោះ​» ក៏​អាច​ប្រើ​ក្នុងន័យ​ថា  លក់ទំនិញ​លើក​បូកបោះ​រួបរួម​ទាំងអស់ ដោយ​មិន​គិត​យកចំណេញ​ច្រើន ,  យក​សំពត់​ហូល ៣០ ទៅ​បោះ​ឲ្យ​ហាង ។ 
  ​ធ្វើ​ឲ្យ​ដិត​ជាប់​ជា​ស្នាម​ឬ​ជា​រូបភាព​, ជា​ក្បាច់រចនា  តាម​ស្នាមចម្លាក់​ឬ​តាម​ពុម្ព ដែល​គេ​និយម​ថា បោះត្រា​, បោះពុម្ពអក្សរ​,  បោះពុម្ពក្បាច់ ជាដើម​។ បោះពាក្យ ឬ បោះសម្ដី  បញ្ចេញ​ពាក្យសម្ដី​ទ្រគោះ​ដូច​គេ​បោះ​អ្វីៗ​ចោល​។ បោះ​សន្ទូច​រំលង​ភ្នំ  រំលង​អ្នកធំ​ទៅរក​ឯ​អ្នកតូច​មុន​ឬ​រំលង​មុខក្រសួង​មិន​តាម​លំដាប់​ពីនេះ​ទៅនោះ​។​
  ​ចំណែក​«​បោស​»​វិញ សំដៅថា សម្អាត​ដោយ​អំបោស  ឬ​ផាត់​សម្អាត​ដោយ​បាតដៃ​ជាដើម​។ បោសច្រាស  បោស​គ្រវាស​វាយវាត់​ឲ្យ​ដាច់​ស្មៅ ដោយ​ច្រាស​វែង​ធ្វើ​ដោយ​បន្ទោះឫស្សី​មូលៗ   ចង​ឬ​ចាក់​ច្បោស​ជា​បាច់​ឬ​ដោយ​អំបោស​វែង​ធ្វើ​ដោយ​ដើម​ឫស្សី​ព្រេច​ជាដើម​៕ 

«​វៀង​»​មានន័យ​ខុសពី​«​វាង​»

  វៀងចន្ទន៍  គឺ​ក្រុង​ចន្ទន៍ ដែលមាន​នៅក្នុង​ប្រទេស​ឡាវ​ប៉ែក​ខាងកើត​។  ចំណែក​«​វាង​»​នេះ​ជា​គុណសព្ទ ដែល​មានន័យថា វៀច​វែង ដូចជា  ផ្លូវ​វាង​,​គំនិត​វាង​,​សម្តី​វាង ជាដើម​។ 
  ​វចនានុក្រម​សម្តេច ជួន ណាត  បានលើកឡើង​ពាក្យ​មួយចំនួន​ដែលមាន​សទិសសូរ​(​ពាក្យ​ដែលមាន​សូរសៀង​ដូចគ្នា  តែ​អត្ថន័យ​ខុសគ្នា​)​នោះ​មាន​ពាក្យ ក​,​ករ​,​ក៏​,  កា​,​ការ​,​ការណ៍​,​កាណ៍​,​កោដិ​,​កោដ្ឋ​,​កោត​, ធុន​,​ធន់​,  ប្រមាទ​,​ប្រមាថ​, ខណ្ឌ​,​ខន្ធ​,​ខាន់ ឬ​ខ័ន ជាដើម​៕   

«​សារៈមន្ទី​»,«​សារៈមន្ទីរ​»​និង​«​សា